CJG - Centrum Jeugd & Gezin 's-Hertogenbosch

Waarden en normen

Mensen klagen wat af over ‘de jeugd van tegenwoordig’. Kinderen zouden niet meer opgevoed worden en bezorgen overlast. Ouders zouden hun kinderen geen manieren bijbrengen. Gelukkig valt dat allemaal wel mee. De meeste kinderen weten ‘hoe het hoort’ en de meeste ouders stellen regels. Zij leren hun kinderen waarden en normen.

Alles wat mensen waarderen heeft waarde. Rechtvaardigheid, hulpvaardigheid en betrouwbaarheid zijn voorbeelden van morele waarden die het mogelijk maken om goed en prettig met elkaar om te gaan. Je hebt overal met morele waarden te maken: thuis, in vriendschappen, op school, in winkels en op het werk. Iedereen verwacht van de ander dat hij/zij zich in het dagelijks leven gedraagt naar die waarden.
Mensen laten waarden in de omgang zien, doordat ze zich aan bepaalde gedragsregels en afspraken houden. Een ander woord voor die regels en afspraken is normen. Doordat mensen zich aan normen houden, kunnen ze op elkaar rekenen
.Veel waarden gelden voor iedereen. Daarnaast heeft elke cultuur, elke bevolkingsgroep, elke vriendengroep en elk gezin zijn eigen waarden en normen. Vanwege die verschillende waarden en normen voeden ouders hun kinderen allemaal net iets anders op.

Het gevoel voor waarden en normen, weten wat je moet doen of juist moet laten, noemen we het moreel besef. Een kind wordt daar niet mee geboren, maar leert dit tijdens zijn/haar kinderjaren en in de puberteit. Dat heet de morele ontwikkeling, maar je kunt het ook ‘gewetensvorming’ noemen. Kinderen leren het verschil tussen goed en kwaad. Ouders zijn de belangrijkste personen voor de morele ontwikkeling van hun kinderen. Van hen moeten kinderen goede manieren, waarden en normen leren en uitgelegd krijgen, dag in dag uit. Dat valt niet altijd mee.  

Wat kun je doen
- Geef het goede voorbeeld. Nadoen wat anderen doen en daarvan leren is het belangrijkste leervermogen van het kind.

- Respecteer kinderen en verwacht respect terug. Respect voor kinderen betekent ze accepteren zoals ze zijn.

- Leg steeds uit wat je bedoelt. Leg uit waarom je iets wel of niet doet. Door ook het gevoel te benoemen dat het gedrag van een kind bij je oproept, leert een kind zich ook verplaatsen in anderen.

- Leer kinderen nadenken. Bijvoorbeeld door de vraag te stellen: hoe zou jij je voelen als ze dat tegenover jou doen? En vraag kinderen naar hun eigen mening. Laat merken dat je als ouder niet altijd gelijk hebt.

- Geef kinderen verantwoordelijkheden. Kinderen hebben behoefte aan verantwoordelijkheden voor anderen passend bij hun leeftijd, zoals zorg voor een huisdier, oppassen en karweitjes doen. Het ontwikkelt hun verantwoordelijkheidsgevoel en versterkt het zelfvertrouwen.

- Help kinderen om een positief zelfbeeld te ontwikkelen. Geef ze veel liefde, aandacht, steun en tijd. Geef ze het gevoel dat ze op eigen benen kunnen staan en niet voortdurend de goedkeuring van anderen nodig hebben.

Klik op onderstaande vragen van de week voor meer tips
"Mijn puber kan erg brutaal zijn, hebben jullie tips hoe daarop te reageren?" Een aantal tips >